Cornelissens stemgids voor het Oekraïne-referendum

Mijn tijdlijn op Facebook staat op dit moment vol met JOVD’ers die mokkend roepen dat ze niet gaan stemmen dit referendum. Als kleine Hans Wiegeltjes oreren ze dat referenda de bijl aan de wortel van de parlementaire democratie zijn. Nadat ze klaar zijn met stoom afblazen komt het inhoudelijke VVD-standpunt naar voren: het verdrag is absoluut geen opmaat naar EU-lidmaatschap omdat de inhoud van het verdrag louter om vrijhandel zou draaien.

Het is onzin om te beweren dat het verdrag niet kan leiden tot een EU-lidmaatschap voor Oekraïne. Het klopt dat dit type verdrag niet gebruikt wordt om landen voor te bereiden op toetreding, maar wie voorbij de naam “Associatieverdrag” kijkt en zich daadwerkelijk verdiept de hervormingseisen ziet iets anders: als Oekraïne alle corruptiebestrijding, milieu-eisen en economische hervormingen uit het verdrag doorvoert is het land bijna even modern en aangepast als EU-lidstaten. Mensen die beweren dat Oekraïne dankzij dit verdrag niet veel meer uitzicht krijgt op EU-lidmaatschap zijn óf zeer naïef óf zeer slinks.

Heb dan de ballen om een eventueel EU-lidmaatschap van Oekraïne te verdedigen. Oekraïne is een land dat ontzettend graag de melancholische ostalgie van de Russische invloedssfeer van zich af te schudden: als het hard werkt kan het net zo’n sprong voorwaards maken als bijvoorbeeld Polen en Estland, ook voormalige Russische marionetten (in het geval van Estland zelfs een Sovjetrepubliek!) die nu (bijna) volwaardig meedoen met de moderne wereldeconomie. Ik zou het prima vinden als Oekraïne dankzij dit verdrag op den duur net zo succesvol wordt en zich dan aansluit bij de Europesse familie.

En toch ga ik tegen stemmen. Als er meer voorstemmen dan tegenstemmen zijn zal dat door media en politici in zowel Brussel als Den Haag vertaald worden als een groot vertrouwen van de Nederlandse bevolking in de EU. Zo’n lofzang zou niet terecht zijn. De EU heeft in haar huidige vorm een ernstig democratisch tekort, met lage verkiezingsopkomsten, veel macht voor lobbyisten en een neiging om als een rupsje nooitgenoeg meer bevoegdheden op te eisen. Hoe jammer ook voor Oekraïne, een tegenstem is een unieke kans om dat gebrek aan democratie eens aan te kaarten. Het gênante voorval met de referenda voor de Europese Grondwet in 2005, waar een Frans en een Nederlands “nee” doodleuk omzeild werd door het inhoudelijk substituerende Verdrag van Lissabon, is nog steeds een goed monument voor de ware aard van de EU. Een tegenstem bij dit referendum kan, zelfs als het uiteindelijk genegeerd wordt, net zo invloedrijk zijn.

Wat ten slotte niet ongenoemd mag blijven is dat het dedain voor referenda binnen de JOVD en de VVD dogmatisch is: alleen al om dat feit hoop ik op een tegen-uitslag. Hoewel je altijd moet uitkijken met volksstemmingen en er absoluut niet te veel moet houden is het een interessante innovatie om de onmiskenbare kloof tussen burgers en politici te dichten. We spreken al tijden van een kenniseconomie: waarom zou je dat woord geen eer aan doen door de inwoners van Nederland wat meer verantwoordelijkheid te geven? Een bijl aan de wortel van de parlementaire democratie hoeven referenda ook niet persé te zijn: Zwitserland weet de twee zaken elegant te combineren. Je kunt over het heil van referenda van mening verschillen, maar op dogmatische wijze pertinent tegen zijn is iets voor PVV’ers, niet voor ons als liberalen.

Afijn, ik wil dat dit referendum serieus genomen wordt. Voorstemmers, durf op te komen voor een eventueel EU-lidmaatschap voor Oekraïne. Tegenstemmers, verval niet in Oekraïne-bashen maar zoek ook andere argumten. En niet-stemmers, wees niet zo kinderachtig en ga gewoon stemmen: zo moeilijk is het niet.

image sources

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *