Vrijheid in virustijd

In de strijd tegen het coronavirus moeten we allemaal een deel van onze vrijheid inleveren. Dat is nodig, omdat het hier niet zomaar om een griepje gaat. In ‘Een libertijns tegengeluid’ (Driemasteronline, 28/03) wordt echter betoogd dat de vrijheidsbeperkende maatregelen buitenproportioneel zijn. Hoewel er vanzelfsprekend een libertijns argument te maken is over de inbreuk op persoonlijke vrijheden, is de vergelijking met de griep en de relativering van de ernst onjuist. Drie redenen waarom we deze crisis serieus moeten nemen en de maatregelen gepast zijn:

De stand van zaken

“Het verschil [tussen griepsituatie en huidige situatie] blijkt uit de cijfers van de stichting Nationale Intensive Care Evaluatie: tijdens de epidemie in 2018 lagen er op het hoogtepunt 350 patiënten met ademhalingsproblemen op de Nederlandse ic’s” [1]. Nu zijn dat er al 1047 [2]. En dan moet de piek nog komen.
De situatie in ziekenhuizen is nu dus al aanzienlijk erger dan bij de griepepidemie in 2018. We kunnen niet ontkennen dat ons zorgsysteem een ongekende druk ervaart en gaat ervaren. Dit zou nog erger zijn als we geen maatregelen hadden genomen. Dan zou het zorgsysteem nog veel verder in elkaar storten, omdat er dan heel snel ook geen ruimte meer zou zijn voor de reguliere zorg. Deze val van het zorgsysteem zou ons allemaal raken. De vergelijking tussen de een griepepidemie en de coronacrisis is in absolute aantallen niet zo interessant. Het gaat vooral om de aantallen ten opzichte van de tijd. Hetzelfde aantal patiënten in een kortere tijd is vanzelfsprekend zwaarder voor de zorg – daar is in deze crisis sprake van.

Exponentiële groei

Wij zijn vaak gewend te denken in lineaire groei. Bij COVID-19 is er sprake van een exponentiële groei. Bij ziektes is de waarde van R0 van belang: hoeveel mensen besmet een ziek persoon gemiddeld? Mede omdat bij griepvirussen sommige mensen wel immuun en ingeënt zijn, is R0 daar ongeveer 1,3 [3]. Dat betekent dus dat elk besmet persoon ongeveer 1,3 andere mensen besmet. Bij corona is dit getal nog niet volledig bekend, maar uit een recente vergelijking van 12 onderzoeken volgt een getal tussen de 2 en 3 [4]. Dat betekent dat het aantal geïnfecteerde personen heel veel sneller stijgt. Voor het beeld:

Bij R = 1,3 komen er, als je met één besmet persoon begint, op de zevende dag 1,37 = 6,3 besmette personen bij.
Bij R = 2,5 zouden dat er op de zevende dag 2,57 = 610,4 zijn.

Een wereld van verschil.
In de modellen is te zien hoe belangrijk maatregelen zijn om deze R naar beneden te brengen om het enigszins behapbaar te maken [5].

Noodzaak

Als er griep heerst hoeven we geen vrijheidsbeperkende maatregelen te nemen, mede omdat de verspreiding veel langzamer gaan. Op dit moment moeten we echter afstand doen van sommige vrijheden, om te voorkomen dat een ander wordt geschaad: het schadebeginsel van John Stuart Mill. Een libertarisch of liberaal argument inderdaad, geen libertijns argument. Maar bij een onderling sterk verbonden samenleving, waar de R0 zo groot is, moeten we wel kijken naar de gevolgen voor anderen.

Het houden van feestjes en andere samenkomsten is op dit moment willens en wetens de kans aanvaarden een ander te besmetten of besmet te worden. In beide gevallen levert dat gevaar op voor anderen. Het is daarom ieders persoonlijke verantwoordelijkheid niet de link in een keten van besmettingen te worden.

Via de noodverordening heeft de overheid nu zelfs de mogelijkheid om grote huisfeesten aan banden te leggen [6]. Dit lijkt een aanval op een belangrijk grondrecht, de persoonlijke levenssfeer in huis. De overheid moet zich absoluut niet bemoeien met wat er achter de voordeur gebeurt. Een pandemie houdt zich echter niet aan de binnenmuren van een huis. Op dit moment wordt door zulke samenkomsten de gezondheid van talloze individuen in gevaar gebracht. Daarom is het terecht dat de overheid zulke grote samenkomsten binnenshuis kan afbreken.

In al de maatregelen schuilt natuurlijk het gevaar dat de burger wordt gezien als een potentieel besmettingsgevaar, in plaats van als een vrij individu. Op dit moment is daar een spanningsveld tussen. Dit is nodig om de pandemie onder controle te krijgen en de zorg overeind te houden. Maar bij de vrijheid die we al decennia hebben, komt ook verantwoordelijkheid kijken. Blijf niet thuis omdat het moet, maar blijf thuis voor de gezondheid van jezelf en van anderen. Deze pandemie is niet blijvend, de maatregelen ook niet.

Stay home, stay healthy.

  1. https://www.parool.nl/nederland/corona-versus-de-griepgolf-van-2018-verschillen-en-overeenkomsten~b4e67eb0/
  2. https://www.stichting-nice.nl/ geraadpleegd op 30-03-2020 om 21:40
  3. https://www.researchgate.net/publication/265345236_Estimates_of_the_reproduction_number_for_seasonal_pandemic_and_zoonotic_influenza_A_systematic_review_of_the_literature
  4. https://academic-oup-com.eur.idm.oclc.org/jtm/article/27/2/taaa021/5735319
  5. https://www.tweedekamer.nl/sites/default/files/atoms/files/20200325_briefing_coronavirus_tweede_kamer_presentatie_rivm.pdf & https://www.imperial.ac.uk/media/imperial-college/medicine/sph/ide/gida-fellowships/Imperial-College-COVID19-NPI-modelling-16-03-2020.pdf
  6. Zie toelichting artikel 2.1 https://www.veiligheidsberaad.nl/wp-content/uploads/2020/03/Definitieve-modelnoodverordening-COVID-19-veiligheidsregios.pdf

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.