Oplossingen van nu zijn de problemen van de toekomst

Zo nu en dan hoor je vanuit de media kritische geluiden over het coronabeleid in
Nederland. Vaak gaat deze kritiek over bedrijven die in zwaar weer komen, de houding van
Nederland binnen de Europese Unie of de capaciteit op de intensive care. Er wordt alleen
nauwelijks gesproken over de gevolgen van de huidige ad hoc wetgeving op lange termijn.
De gevolgen van deze coronawetgeving zullen namelijk nog jaren voelbaar blijven.

De staat moet in haar beleid rekening houden met de problemen die ze zelf creëert. Het maakt hierbij niet uit of het beleid in crisistijd of daarbuiten is gemaakt. De overheid moet zich niet blindstaren op het leven van nu, er moet ook gekeken worden naar de economie en maatschappij van de jaren erna. Kritisch kijken naar de gevolgen van het huidige ad hoc beleid is dan ook noodzakelijk om de overheid scherp te houden.

Een onschuldig besluit als gevolg van de coronacrisis is dat het central examen van het voortgezet onderwijs is geannuleerd. In Nederland is dat alleen eerder voorgekomen in 1945. Toen werd ook besloten geldige diploma’s uit te reiken zonder eindtoets. Dat deze examens nu niet doorgaan is dan ook zeer bijzonder.

In Frankrijk werkt het voortgezet onderwijs met een soortgelijk systeem, waarin scholieren een centraal examen moeten maken om te slagen. In 1968 heeft Frankrijk eveneens bij hoge uitzondering bepaald het PTA op te schorten. Dit naar aanleiding van een groot aantal protesten. Deze protesten begonnen als studentenprotesten tegen het onderwijssysteem, maar al gauw sloten allerlei arbeidsgroepen hierbij aan. Dat veranderde Parijs tot een ware veldslag tussen politie en protesteerders. Reden genoeg om een groot gedeelte van de eindtoets niet meer te laten maken. Scholieren kregen hierdoor makkelijker hun diploma.

Dit blijkt uit meerdere onderzoeken die gedaan zijn naar de gevolgen van dit regeringsbesluit In een
artikel uit 2007 van de Paris School of Economics staan de gevolgen van het besluit uit 1968 beschreven. Hierin concluderen de onderzoekers dat: ”The lowering of thresholds at critical stages of the education system enabled a proportion of students to pursue more years of higher education than would otherwise have been possible.”[1]. Oftewel: Het versoepelen van de slagingsregeling had als gevolg dat meer scholieren doorstroomden naar het hoger onderwijs. Deze en andere onderzoeken beweren dat het aantal geslaagden in 1968 was toegenomen met 30%. Dat jaar had daarmee een uitzonderlijke piek vergeleken met de jaren daarvoor en daarna.

Het zijn ook deze Nederlandse decentrale toetsen waar de onderwijsinspectie in december 2019
in een rapport haar zorgen over uitte. [2] Scholen zouden alleen maar letten op het aanwezigheid
van toetsdocumenten en het verschil tussen de behaalde cijfers van verschillende klassen. Op de
kwaliteit van de toetsen werd nauwelijks gecontroleerd. Het zijn nu deze examens die bepalend zijn of iemand geslaagd is, wetende dat het niveau tussen scholen enorm kan zijn. Het centraal examen
diende als een soort poortwachter, doordat elke scholier eenzelfde zwaarwegende toets maakte.

Het is nu maar de vraag of scholieren de vakken op het gewenste niveau beheersen. Ook is het nog onduidelijk of er in Nederland significant meer scholieren zullen slagen dan normaal. Zonder deze informatie valt er dan ook niet te voorspellen of we het Frankrijk van 1968 achterna gaan. Als dat namelijk gebeurt, ontstaat er een interessant rimpeleffect aan nieuwe vraagstukken. Gaan er aanzienlijk meer eerstejaarsstudenten tussentijdse stoppen dan normaal? Zorgt dit voor een toename van het aantal geslaagden over circa vijf jaar op het hoger onderwijs? Of middelt het aantal studenten geleidelijk over de jaren uit? Zelf geloof ik dat de aantallen geleidelijk gaan afnemen, maar komend jaar toch, net als in Frankrijk, flinker gaan groeien. Het hoger onderwijs luidde de afgelopen jaren al de noodklok voor het toen al alarmerend toenemende studentenaantal [3][4]. Een door de overheid gemaakte groei aan studenten gaat de druk op het hoger onderwijs niet verlichten.

Als mogelijke maatregel kan de overheid de mogelijkheid bieden aan onderwijsinstellingen om
tijdens het eerste jaar makkelijker studenten te weigeren, die instromen in februari. Dit kan
gedaan worden op het moment dat het eerste jaar van een studie overbelast raakt door het grote
aantal studenten. Het doel van deze maatregel is om studenten te verspreiden over meerdere
studies en instellingen. Hierbij ligt de verantwoordelijkheid bij de instellingen zelf om een
werkbare grens per studie te formuleren.

Het afschaffen van het centraal examen is op het oog een van de meest onschuldige besluiten
tijdens deze crisis. Er zijn verder nog genoeg ingrijpender voorbeelden die dit coronabeleid
onbewust teweeg brengt, zoals het belanden van de Nederlandse economie in een recessie en
culturele veranderingen door de komst van de 1,5-meter-maatschappij. Nu zit er niets anders op
dan ad hoc besluiten te accepteren, evenals de nieuwe problemen die hieruit ontstaan. In juni weten
we pas hoeveel scholieren geslaagd zijn. Echter, volgend jaar kan er pas op zijn vroegst gezien
worden of risico’s van dit beleid goed uitpakken. Het is niet alleen
belangrijk om kritisch te blijven kijken naar nut en noodzaak van het huidige beleid, maar ook
naar de eventuele gevolgen voor de jaren erna. Zo mag het ‘coronadiploma’ natuurlijk niet
ondergewaardeerd worden.

[1] https://www.parisschoolofeconomics.eu/docs/maurin-eric/jole-1968.proof.pdf

[2] https://www.onderwijsinspectie.nl/binaries/onderwijsinspectie/documenten/rapporten/2020/01/31/schoolexaminering-in-het-voortgezet-onderwijs/
Rapport+Schoolexaminering+in+het+voortgezet+onderwijs.pdf

[3] https://www.onderwijsinspectie.nl/binaries/onderwijsinspectie/documenten/rapporten/
2019/04/10/deelrapport-hoger-onderwijs/De+Staat+van+het+Hoger+Onderwijs+2019_v2.pdf

[4] https://www.tue.nl/nieuws/nieuwsoverzicht/01-02-2019-aantal-ingeschreven-studenten-aan-universiteiten-stijgt-ook-dit-collegejaar-fors/

Een reactie

  1. Het verschil tussen de SE- en CE-cijfers mag maar 0.5 punt zijn alvorens de Onderwijsinspectie de desbetreffende leraar/lerares op zijn/haar donder geeft, en de PTA’s worden in het begin van het schooljaar vastgesteld. Om dit één jaar te doen zal niet zoveel zoden aan de dijk zetten, het veroorzaakt hooguit een kleine toename van geslaagde mensen die onderuit gegaan zouden zijn op het eindexamen maar tegelijkertijd een toename van gezakte scholieren die hoopten hun lage SE-cijfers te compenseren met een hoger CE-cijfer.

    Ergo: er is vrij weinig aan de hand, maar desalniettemin interessant om de effecten op ‘Generatie Corona’ te bestuderen.

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.